De Rechtbank Noord-Nederland heeft op 26 augustus 2020 uitspraak gedaan over de vraag of de executeur, die tevens erfgenaam was, rekening en verantwoording diende af te leggen.

Moeder heeft gedaagde bij testament tot erfgenaam en executeur benoemd.

Eiseres is onterfd.

Zij heeft tijdig aanspraak gemaakt op haar legitieme portie.

Executele. Informatieplicht. Dient de executeur, die tevens erfgenaam is, rekening en verantwoording af te leggen aan de legitimaris-niet erfgenaam?

De rechter oordeelt als volgt.

Eiseres heeft op grond van artikel 4:78 lid 1 BW tegenover de executeur recht op inzage en afschrift van alle bescheiden die zij voor de berekening van haar legitieme portie behoeft.

Gedaagde moet haar desverlangd alle daartoe strekkende inlichtingen verstrekken.

Inzage in de administratie van vóór het overlijden kan ook behoren tot deze verplichting om eiseres in staat te stellen te beoordelen in hoeverre er giften zijn gedaan die bij de berekening van de legitimaire massa in aanmerking moeten worden genomen.

De kern van het geschil of gedaagde voldoende aan haar inlichtingenplicht jegens eiseres voldaan heeft.

De rechtbank stelt voorop dat eiseres, om haar legitieme portie te kunnen berekenen, informatie nodig heeft over de waarde van de goederen van de nalatenschap, de schulden als bedoeld in artikel 4:7 lid 1 onder a tot en met c en f BW en de in aanmerking te nemen giften (vergelijk artikel 4:65 BW).

Vast staat dat eiseres over de boedelbeschrijving beschikt.

Daarmee heeft gedaagde haar een overzicht verstrekt van goederen en schulden die die tot de nalatenschap van moeder behoren.

Vast staat dat eiseres de bankafschriften over de jaren 2014 tot en met 2019 heeft verkregen, zodat zij heeft kunnen controleren in hoeverre deze opgave juist is, in elk geval voor wat betreft de afgelopen vijf jaren.

Bij die controle heeft eiseres (volgens haar) discutabele afschrijvingen aangetroffen waarvan zij vermoedt dat de executeur daarvan geprofiteerd heeft, zoals geldopnames van in totaal € 29.320, gepinde benzinekosten van in totaal € 1.898,91 en diverse aankopen.

Gedaagde heeft in haar processtukken een nadere toelichting gegeven over die afschrijvingen (de auto, de dagelijkse uitgaven, de huisdieren, de reparatie van de caravan, de tassendragers, de ruitersportartikelen, de grasmaaier, het vloerkleed, de televisie, het voetmassageapparaat en het tuingereedschap) en daarmee zijn de belangrijkste bij eiseres gerezen vragen over mogelijke giften het oordeel van de rechtbank afdoende beantwoord.

Het moge zo zijn dat eiseres het niet eens is met de besteding van de betreffende gelden en de mening is toegedaan dat giften buiten de legitimaire massa zijn gehouden, maar zoals hiervoor al is overwogen gaat deze procedure daar niet over.

De inlichtingenplicht op grond van artikel 4:78 BW gaat niet zo ver dat gedaagde rekening en verantwoording dient te geven het vermogensverloop voorafgaande aan het overlijden van moeder.

Volgens vaste rechtspraak kan een verplichting tot het doen van rekening en verantwoording worden aangenomen indien tussen partijen een rechtsverhouding bestaat of heeft bestaan krachtens welke de een jegens de ander (de rechthebbende) verplicht is om zich omtrent de behoorlijkheid van enig vermogensrechtelijk beleid te verantwoorden.

Een zodanige verhouding kan voortvloeien uit de wet, een rechtshandeling of ongeschreven recht (zie Hoge Raad, 9 mei 2014, HR:2014:1089).

Eiseres is legitimaris, maar geen erfgenaam.

Er is naar het oordeel van de rechtbank geen rechtsverhouding tussen de legitimaris als bijzondere schuldeiser van de nalatenschap en de erfgenamen die de bevoegdheid rekening en verantwoording te vragen insluit (zie Gerechtshof Den Haag 5 augustus 2014, GHDHA:2014:2987)

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat executeur over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over het afleggen van rekening en verantwoording in het erfrecht, belt u dan gerust onze advocaat executeur op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur, bezoek dan onze website over de executeur. Klik dan hier.