In deze zaak heeft erflaatster enkele jaren voor haar dood haar testament gewijzigd. Daar waar eerst de neefjes en nichtjes erfgenaam waren, werd dat naderhand -als enige- de pastoor. De pastoor was ook benoemd tot executeur. De familie accepteert het niet en wil dat het testament nietig wordt verklaard dan wel vernietigd wordt.  Er wordt uitvoerig geprocedeerd en er worden verschillende getuigen gehoord. Ook de kerk wordt in de procedure betrokken.

Ter verduidelijking: een testament is nietig als de inhoud (of een in het testament opgenomen beweegreden) in strijd is met de openbare orde of de goede zeden. Een testament is ook nietig wanneer het is opgesteld terwijl iemand wilsonbekwaam was. Een testament is vernietigbaar als het is gemaakt onder invloed van een onjuiste beweegreden, deze beweegreden in het testament is opgenomen en erflater anders zou hebben beschikt als hij van de onjuistheid van zijn beweegreden kennis had gehad. Een testament is nooit nietig of vernietigbaar op grond van misbruik van omstandigheden. Bedreiging of bedrog kan wel een grond zijn voor vernietiging.

De familie legt een veelheid van argumenten ten grondslag aan haar vordering tot verklaren van nietigheid en/of vernietiging:  de pastoor zou onrechtmatig hebben gehandeld door het vermogen van erflaatster te beheren waarbij geld is kwijtgeraakt en door zich te laten benoemen tot erfgenaam en door de nalatenschap (weliswaar beneficiair) te aanvaarden. Ook zou de pastoor misbruik hebben gemaakt van de pastorale afhankelijkheidsrelatie.

Centraal in de stellingen van de familie staat dat het tweede testament nietig en/of vernietigbaar is dan wel dat de pastoor gelet op het bepaalde in artikel 4:59 BW geen voordeel uit dit tweede testament kan trekken (heel kort art. 4:59 BW: BIG-geregistreerden en geestelijke verzorgers mogen niet erven van hen die zij hebben bijgestaan) Volgens de rechtbank heeft de familie deze juridische stellingen gebaseerd op feitelijke stellingen die onvoldoende duidelijk en onvoldoende onderbouwd zijn. Deze feitelijke stellingen betreffen beweerde gedragingen van de pastoor en zijn speculatief in die zin dat zij niet of nauwelijks zijn gebaseerd op vaststaande of deugdelijk onderbouwd gestelde feiten, aldus de rechtbank. De rechtbank wijst het verzoek om getuigen te horen af.

In hoger beroep stelt de familie wederom dat het testament nietig is dan wel dient vernietigd te worden door het onrechtmatig handelen van de pastoor. Er was sprake van een pastorale relatie en door het vermogensbeheer, door zelf geld te lenen van erflaatster en door het aanvaarden van de nalatenschap heeft de pastoor gehandeld in strijd met de kerkrechtelijke regels en in het bijzonder met de Gedragscode Pastoraat. Voorts stelt de familie dat zij erop mocht vertrouwen dat de kerk zou toezien op een correcte handhaving van het canonieke recht, in het bijzonder de gedragscode.

De pastoor heeft misbruik gemaakt van het diepgelovige karakter van erflaatster en haar vertrouwen in de kerk om er zelf financieel beter van te worden. Hij heeft erflaatster geïsoleerd en in een afhankelijkheidspositie gebracht. De relatie was onevenwichtig en niet gelijkwaardig: een groot leeftijdsverschil, verschil in opleiding en verschil in gezag. De familie concludeert dat de pastoor misbruik heeft gemaakt van de positie waarin de erflaatster verkeerde en haar eenvoudige en kwetsbare persoonlijkheid.

De pastoor betwist dit alles. Hij stelt dat er geen sprake was van een pastorale relatie maar van een vriendschappelijke band. Het was dus geen kerkrechtelijke, maar een privékwestie. Dat wordt bevestigd door de kerk.

Het Hof vindt het wel goed dat de getuigen worden gehoord maar het levert weinig op. Het Hof is met het vermeende misbruik van omstandigheden snel klaar: “Zo er al sprake zou zijn van misbruik van omstandigheden door [geïntimeerde] dan heeft dat op zichzelf niet tot gevolg dat de uiterste wilsbeschikking vatbaar is voor vernietiging (zie artikel 4:43 BW)“. Het Hof overweegt voorts dat niets er op wijst dat erflaatster niet wilsbekwaam was en tijde van het opstellen van het testament. Voor het overige komt het er op neer dat de familie veel stelt, maar weinig bewijst. Zo stelt de familie dat sprake is geweest van bedreiging, maar ook die stelling wordt niet onderbouwd.

Keer op keer blijkt dat het vernietigen of nietig laten verklaren van een testament een lastige zaak is. Laat u deskundig adviseren door één van onze erfrechtadvocaten alvorens u veel geld besteedt aan het voeren van een juridische procedure. Neem voor vragen contact op met Toon Kool of Maddie Wisman: 020 – 3980150.

U kunt hier de hele uitspraak lezen.