De Rechtbank Midden-Nederland heeft op 1 maart 2023 uitspraak gedaan over een hoofdelijke veroordeling van een executeur en een erfgenaam tot betaling van de legitieme portie.
Bij het testament van erflater uit 2003 is gedaagde tot enig erfgenaam benoemd waardoor eiser is onterfd.
Op 12 oktober 2015 heeft eiser zich gemeld bij gedaagde en een beroep gedaan op zijn legitieme portie, dus 6 maanden en 27 dagen na het overlijden van erflater.
Eiser heeft hiermee tijdig aanspraak gemaakt op zijn legitieme portie.
De legitimaire massa
Om de legitieme portie te kunnen berekenen moet de rechtbank eerst vaststellen wat de legitieme massa is.
De legitieme portie betreft immers een aandeel van de legitieme massa.
De legitieme massa is de waarde van de goederen van de nalatenschap vermeerderd met daarvoor in aanmerking komende giften en verminderd met
1) de schulden van de nalatenschap die niet met de dood tenietgaan,
2) de begrafeniskosten,
3) de kosten van vereffening en
4) de schulden die ontstaan door andere wettelijke rechten.
Erfrecht. Executele. Legitieme. Onrechtmatige daad executeur. Executeur en erfgenaam hoofdelijk veroordeeld tot betaling van de legitieme portie. Verhaal. Verrekening met dwangsom? Rente.
De rechter oordeelt als volgt.
Betaling van de legitieme portie
Eiser heeft ter zake van de legitieme, een vordering op gedaagde als erfgenaam.
Gedaagde is verplicht deze vordering te voldoen, omdat de boedel inmiddels leeg lijkt te zijn, zonder dat eiser is voldaan.
Gedaagde heeft de nalatenschap beneficiair aanvaard.
Eiser kan zich dus in ieder geval verhalen op het vermogen van gedaagde tot de waarde die gedaagde uit de nalatenschap heeft verkregen.
Tussen partijen is niet in geschil dat gedaagde uit de nalatenschap een bedrag van € 91.450,- heeft verkregen.
Gedaagde 1 heeft dit bedrag naar gedaagde 2 overgemaakt nadat gedaagde 1, naar aanleiding van de verkoop van de woonark, een bedrag van € 204.350,73 van de notaris op zijn derdengeldenrekening heeft ontvangen.
Daarnaast heeft gedaagde 2 een bedrag van € 11.200,- uit de nalatenschap ontvangen doordat gedaagde 1 uit de gelden van de nalatenschap de lening inclusief rente van gedaagde 2 bij A heeft afgelost.
Het bedrag dat gedaagde 2 uit de nalatenschap heeft ontvangen is dus hoger dan de legitieme portie als gevolg waarvan gedaagde 2 voor betaling van het geheel wordt veroordeeld.
Dit laat onverlet dat gedaagde 2 uit hoofde van de vereffening van de nalatenschap mogelijk een zelfstandige vordering op gedaagde 1 heeft, omdat de andere helft van de legitimaire massa voor het grootste deel in rook lijkt te zijn opgegaan, (mede) door toedoen van gedaagde 1.
Betaling van de legitieme portie door de executeur
De legitieme portie betreft een schuld van de nalatenschap.
De executeur heeft tot taak de goederen van de nalatenschap te beheren en de schulden van de nalatenschap te voldoen die tijdens zijn beheer uit die goederen moeten worden voldaan.
Een executeur die zijn taak met het oog waarop hem het beheer was opgedragen heeft volbracht, is bevoegd zijn beheer te beëindigen door de goederen ter beschikking van de erfgenamen te stellen.
Uit hetgeen gedaagde 1 aanvoert begrijpt de rechtbank dat hij stelt dat de nalatenschap is vereffend doordat hij uit de goederen van de nalatenschap (de verkoopopbrengst van de woonark) de schulden van gedaagde 2 en/of de (voormalig) vof van gedaagde 2 en erflater heeft voldaan en het overige, verminderd met zijn eigen beloning en door hem opgevoerde kosten, op 13 september 2016 aan gedaagde 2 heeft uitgekeerd.
Gedaagde 1 heeft hiermee in strijd met zijn wettelijke plicht gehandeld.
Gedaagde sub 1 heeft bij de vereffening namelijk niet de aanspraak van eiser op zijn legitieme portie, als schuld van de nalatenschap, meegenomen terwijl eiser tijdig aanspraak had gemaakt op zijn legitieme portie.
Dit klemt te meer omdat gedaagde 1 ook boekhouder en financieel adviseur was van gedaagde 2 en dus wist of kon weten dat de verhaalsmogelijkheden van eiser hiermee ernstig in gevaar kwamen.
Dit gevaar heeft zich daadwerkelijk gerealiseerd, omdat gedaagde 2 geen verhaal lijkt te bieden.
Hierdoor heeft gedaagde 1 onrechtmatig jegens eiser gehandeld.
Het onrechtmatig handelen kan gedaagde 1 worden toegerekend.
Gedaagde 1 had zich van zijn verplichtingen als executeur moeten vergewissen op het moment dat hij deze taak aanvaarde.
Dat hij dit niet heeft gedaan komt voor zijn rekening en risico.
Als gevolg van het onrechtmatig handelen van gedaagde 1 dient gedaagde 1 de hierdoor door eiser geleden schade te vergoeden.
Gedaagde 1 heeft niet betwist dat de schade in ieder geval de vordering van eiser ter hoogte van zijn legitieme portie omvat.
Hiervoor is reeds berekend dat de legitieme portie een bedrag van € 93.195,30 betreft.
Het beroep van gedaagde 1 op verrekening van eventueel door hem te betalen schade met de door gedaagde 1 aan eiser te betalen/betaalde dwangsommen, als gevolg van het niet nakomen van het eerste tussenvonnis in deze procedure, kan de rechtbank niet volgen.
De verschuldigde rente
Eiser vordert rente over de legitieme portie vanaf de dag van overlijden van erflater (2015), subsidiair vanaf de dag dat gedaagden de woonark hebben overgedragen aan de kopers (september 2016), meer subsidiair vanaf de dag van de dagvaarding.
De rechtbank zal bepalen dat de wettelijke rente over de legitieme portie verschuldigd is vanaf 13 september 2016.
Dit is de dag volgend op de dag waarop gedaagde 1 de verkoopopbrengst van de woonark van de notaris heeft ontvangen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat executeur over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat executeur op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur, bezoek dan onze website over de executeur. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.