Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch heeft op 7 december 2021 uitspraak gedaan over de vraag of bij onenigheid tussen erfgenamen over de afwikkeling van een nalatenschap een benoeming van een professionele executeur noodzakelijk was.
Appellant en geïntimeerde en de overige geïntimeerden zijn de erfgenamen van hun op 15 augustus 2014 overleden moeder.
Haar nalatenschap is door alle erfgenamen beneficiair aanvaard, maar nog niet vereffend omdat appellant, geïntimeerde en de overige geïntimeerden van mening verschillen over de omvang van de nalatenschap.
Appellant dat geïntimeerde in zijn hoedanigheid van executeur testamentair onrechtmatig jegens de nalatenschap heeft gehandeld door een professionele executeur te benoemen.
Erfrecht. Executele. Afwikkeling nalatenschap. Onenigheid tussen de erfgenamen. Was de benoeming van een professionele executeur noodzakelijk? Wilsbekwaamheid van erflater. Dementie. Kosten van de executele.
De rechter oordeelt als volgt.
Appellant stelt dat geïntimeerde onzorgvuldig heeft gehandeld door een professionele executeur aan te stellen, die daarvoor een bedrag van € 13.340,68 in rekening heeft gebracht.
Moeder heeft geïntimeerde in haar testament benoemd tot executeur en daarbij bepaald dat de executeur geen recht heeft op loon.
Volgens appellant had het op de weg van geïntimeerde gelegen om eerst de andere erfgenamen te benaderen om te bezien wie bereid zou zijn het executeurschap op zich te nemen.
Door zijn handelen heeft geïntimeerde de nalatenschap onnodig schade toegebracht.
Geïntimeerde voert als verweer aan dat het in zijn plaats benoemen van een van de andere familieleden evident niet verstandig zou zijn geweest vanwege de al jarenlange zeer slechte verhoudingen binnen de familie.
Bovendien mocht hij op grond van artikel 4:146 BW zijn taak als executeur overlaten aan een ander en de kantonrechter heeft dat ook goed gekeurd.
De rechtbank heeft in het bestreden vonnis de overwegingen van de kantonrechter weergegeven en vervolgens het oordeel van de kantonrechter dat de aanstelling van een onafhankelijk executeur redelijkerwijs aangewezen is te achten, tot de hare gemaakt.
De rechtbank heeft daaraan toegevoegd vooral de omstandigheid van belang te achten dat binnen de familie onenigheid heerst en dat er twee kampen bestaan die continu ruzie met elkaar hebben alsook dat appellant de stelling van geïntimeerde dat appellant geïntimeerde niet als executeur wilde niet heeft weersproken.
Tegen deze achtergrond kan appellant niet worden gevolgd in zijn stelling dat geïntimeerde als executeur onzorgvuldig heeft gehandeld door een professionele executeur te benoemen.
In de gegeven omstandigheden lag dat juist voor de hand, ook als hieraan extra kosten verbonden waren, aldus de rechtbank.
De grief klaagt dat de rechtbank ten onrechte de vorderingen van appellant ten aanzien van de kosten van de executeur heeft afgewezen.
In de toelichting op deze grief wijst appellant erop dat het testament van moeder op initiatief van geïntimeerde is gewijzigd, dat moeder toen al vanaf 2004 op een gesloten AWBZ-afdeling was opgenomen vanwege Alzheimer en dat geïntimeerde op zijn minst een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de inhoud ervan.
Appellant stelt verder dat toen het testament werd opgemaakt de verhoudingen binnen de familie al slecht waren en toch is besloten om geen professionele executeur te benoemen.
De erfenis was verder niet bijzonder ingewikkeld en ook niet omvangrijk.
Appellant stelt dat hij ook niet is gekend in de procedure bij de kantonrechter over de kosten van de executeur, maar dat de notaris zonder de erfgenamen in de procedure te betrekken aan de rechter een beschikking heeft gevraagd om hem te machtigen zijn gangbare tarieven te hanteren.
Er is dus geen kans geweest om iets te betwisten en in deze beschikking is ten onrechte genegeerd dat ten tijde van het opmaken van het testament de situatie niet anders was dan bij het overlijden van moeder en dat er dus van onvoorziene omstandigheden geen sprake was.
Het hof neemt de overwegingen van de rechtbank over en maakt die tot de zijne.
Ook al was moeder ten tijde van het opmaken van het testament reeds opgenomen op een gesloten afdeling vanwege Alzheimer, zoals hiervoor is overwogen is gesteld noch gebleken dat moeder op dat moment onder curatele was gesteld.
Dat betekent dat uitgangspunt is dat zij handelingsbekwaam was en dus rechtsgeldig een testament heeft kunnen (laten) opmaken.
Ook hier geldt dat de enkele omstandigheid dat moeder leed aan de ziekte van Alzheimer nog niet betekent dat zij wilsonbekwaam was.
Daarvoor is een nadere onderbouwing vereist, zoals bijvoorbeeld een verklaring van een arts, maar die ontbreekt.
Een notaris dient op grond van de geldende beroepsregels te onderzoeken of een cliënt in staat is om zijn/haar wil te bepalen.
Naar het hof begrijpt, heeft de notaris geen aanleiding gezien om daaraan te twijfelen.
Dit brengt het hof tot het oordeel dat het testament van 9 maart 2007 overeenkomstig de wil van moeder is opgemaakt.
Het hof is met de rechtbank en de kantonrechter van oordeel dat juist vanwege de ernstig verstoorde verhoudingen binnen de familie de benoeming van een professionele bewindvoerder gerechtvaardigd was.
Het moge zo zijn dat de familieverhoudingen in 2007 al slecht waren en dat dit destijds voor moeder geen reden was om een professionele executeur te benoemen, maar als niet weersproken staat vast dat appellant geïntimeerde niet als executeur wilde.
Dat is een onvoorziene en eerst na het opmaken van het testament gebleken omstandigheid.
Het hof acht het in de gegeven omstandigheden alleszins begrijpelijk dat geïntimeerde na aanvankelijke aanvaarding alsnog van het executeurschap afstand heeft gedaan.
Het is begrijpelijk dat het voor appellant teleurstellend is dat daardoor het saldo van de nalatenschap en daarmee zijn erfdeel substantieel verlaagd is, maar dat betekent niet dat geïntimeerde onzorgvuldig heeft gehandeld.
De rechtbank heeft de vorderingen van appellant terecht afgewezen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat executeur over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over de kosten van de executele, belt u dan gerust onze advocaat executeur op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur, bezoek dan onze website over de executeur. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.