Executeur. Rekening en verantwoording. Kosten van executele. Schulden van de nalatenschap. Zijn makelaarskosten en advocaatkosten kosten die voor rekening van de nalatenschap komen?

De Rechtbank Limburg heeft op 14 juli 2021 uitspraak gedaan over de vraag of makelaarskosten en advocaatkosten kosten van de executele waren die voor rekening van de nalatenschap komen.

Partijen zijn broer en zus.

Gedaagde is benoemd tot executeur in de nalatenschap van de overleden moeder van partijen.

Gedaagde heeft een rekening en verantwoording opgesteld.

Partijen verschillen van mening of gedaagde terecht een aantal posten als schulden van de nalatenschap heeft opgenomen in de rekening en verantwoording.

Het gaat om doorlopende vaste kosten voor de woning van de moeder, om makelaarskosten en om advocaatkosten van gedaagde.

Erfrecht. Executeur. Rekening en verantwoording. Kosten van executele. Schulden van de nalatenschap. Zijn makelaarskosten en advocaatkosten kosten die voor rekening van de nalatenschap komen?

De rechter oordeelt als volgt.

Bij de beoordeling van de in geschil zijnde posten neemt de rechtbank het volgende in acht.

Artikel 4:7 lid 1 sub d van het Burgerlijk Wetboek (BW) bepaalt dat de kosten van executele, met inbegrip van het loon van de executeur, schulden van de nalatenschap zijn.

Als de executeur gelet op zijn taak en de vervulling daarvan in redelijkheid niet had kunnen komen tot het maken van deze kosten of het ontstaan daarvan had kunnen voorkomen, kan er aanleiding zijn te oordelen dat de executeur deze kosten geheel of gedeeltelijk zelf moet dragen.

Daarbij zijn in elk geval van belang de aard van deze kosten, de reden voor het ontstaan daarvan, de verwijtbaarheid en de vermijdbaarheid daarvan en de omvang van de nalatenschap.

Daarnaast bepaalt artikel 3:170 lid 1 BW dat handelingen dienende tot gewoon onderhoud of tot behoud van een gemeenschappelijk goed, en in het algemeen handelingen die geen uitstel kunnen lijden, door iedere deelgenoot zo nodig zelfstandig kunnen worden verricht.

Op grond van artikel 3:172 BW worden de daarbij gemaakte kosten door de deelgenoten gedeeld naar evenredigheid van hun aandeel in de gemeenschap.

Uit artikel 4:144 lid 1 BW volgt dat de executeur tot taak heeft om de goederen van de nalatenschap te beheren en de schulden van de nalatenschap te voldoen, die tijdens zijn beheer uit die goederen behoren te worden voldaan.

Daarnaast bepaalt artikel 4:147 lid 1 BW dat de executeur bevoegd is door hem beheerde goederen te gelde te maken, voor zover dit nodig is voor de tot zijn taak behorende voldoening van schulden van de nalatenschap en de nakoming van de hem opgelegde lasten.

Uit deze twee wetsbepalingen volgt dus dat de executeur de goederen van de nalatenschap uitsluitend te gelde mag maken als dat nodig is om schulden van de nalatenschap te voldoen.

Eiser stelt dat de kosten van makelaar A onnodig zijn gemaakt en daarom voor rekening van gedaagde moeten blijven.

Bovendien heeft gedaagde volgens eiser geen overleg met hem gevoerd over de beëindiging van de opdracht.

Gedaagde betwist dat de kosten onnodig zijn gemaakt.

Zij heeft daarbij toegelicht wat de redenen voor de beëindiging waren.

Daarnaast stelt gedaagde dat de kosten van A zijn besproken tijdens de zitting in de ontslagprocedure en dat de kosten daarom deel uitmaken van de destijds getroffen regeling.

Deze kosten kunnen nu niet meer opnieuw ter discussie worden gesteld, aldus gedaagde.

Het meest verstrekkende verweer van gedaagde, dat partijen een regeling hebben getroffen ter zake de kosten van A, slaagt niet.

De stelplicht ter zake het bestaan van een dergelijke overeenkomst rust op gedaagde.

Zij heeft echter niet onderbouwd waarom uit het enkele feit dat tijdens een zitting over de kosten van A is gesproken, volgt dat partijen overeenstemming hebben bereikt over een regeling.

Voorts heeft gedaagde niet gesteld wat die overeenstemming concreet zou inhouden.

Uit het proces-verbaal van de zitting blijkt evenmin van een regeling op het punt van de makelaarskosten.

Gedaagde heeft dan ook niet aan haar stelplicht voldaan.

Uit artikel 4:144 lid 1 BW volgt dat de executeur tot taak heeft om de goederen van de nalatenschap te beheren en de schulden van de nalatenschap te voldoen, die tijdens zijn beheer uit die goederen behoren te worden voldaan.

Daarnaast bepaalt artikel 4:147 lid 1 BW dat de executeur bevoegd is door hem beheerde goederen te gelde te maken, voor zover dit nodig is voor de tot zijn taak behorende voldoening van schulden van de nalatenschap en de nakoming van de hem opgelegde lasten.

Uit deze twee wetsbepalingen volgt dus dat de executeur de goederen van de nalatenschap uitsluitend te gelde mag maken als dat nodig is om schulden van de nalatenschap te voldoen.

Eiser heeft onbetwist gesteld dat de verkoop van de woning niet noodzakelijk was om de schulden van de nalatenschap te voldoen.

Ook uit de door gedaagde opgestelde rekening en verantwoording blijkt dat de verkoop daartoe niet noodzakelijk was.

Dientengevolge viel de verkoop van de woning niet onder de taken en bevoegdheden van gedaagde als executeur.

Zij had daarom geen beslissingen ter zake de verkoop mogen nemen zonder overleg met en toestemming van eiser.

Daaronder vielen in ieder geval de beslissing om de woning al dan niet met beperking van aansprakelijkheid te verkopen aan de eerste potentiële koper als ook de beslissing om de aan A verstrekte bemiddelingsopdracht te beëindigen.

Gedaagde heeft niet betwist dat zij geen overleg heeft gevoerd met eiser ter zake het beëindigen van de aan A verstrekte bemiddelingsopdracht.

Evenmin heeft gedaagde aangevoerd dat sprake was van bijzondere omstandigheden die overleg met eiser onmogelijk maakten.

De kosten die zijn gemaakt als gevolg van de eenzijdig genomen beslissingen om de bemiddelingsopdracht te beëindigen, zijn dan ook geen kosten die in redelijkheid zijn gemaakt binnen de uitoefening van de aan gedaagde toekomende executeursbevoegdheden.

Die kosten komen daarom niet voor rekening van de nalatenschap.

Eiser stelt dat gedaagde niet in hoedanigheid van executeur in de ontslagprocedure is betrokken en dat de door haar gemaakte advocaatkosten daarom niet voor rekening van de nalatenschap komen.

Bovendien hebben partijen in de ontslagprocedure een regeling getroffen.

Die regeling hield onder meer in dat proceskosten werden gecompenseerd, in die zin dat iedere partij de eigen kosten zou dragen.

Dit betekent volgens eiser dat gedaagde de door haar gemaakte advocaatkosten niet ten laste van de nalatenschap kan laten komen, ook niet als zij de kosten in hoedanigheid van executeur heeft gemaakt.

Gedaagde betoogt dat zij in hoedanigheid van executeur in de procedure bij de kantonrechter is betrokken.

De door haar gemaakte advocaatkosten waren volgens haar noodzakelijk om verweer te voeren tegen haar ontslag als executeur en zijn daarom te scharen onder de kosten van executele.

Het begrip proceskosten ziet volgens gedaagde slechts op het griffierecht en het liquidatietarief en niet op de daadwerkelijk gemaakte advocaatkosten.

Eiser heeft een verzoek ingediend strekkende tot ontslag van gedaagde als executeur.

Een dergelijk verzoek kan slechts zien op gedaagde in hoedanigheid van executeur.

Anders dan eiser stelt, zijn de advocaatkosten die gedaagde heeft gemaakt in de ontslagprocedure dus niet in privé gemaakt, maar in haar hoedanigheid van executeur.

Het beroep van gedaagde op rechtspraak waaruit volgt dat advocaatkosten van de executeur na een succesvolle verdediging in een ontslagprocedure ten laste van de nalatenschap komen, gaat desondanks niet op.

In de aangehaalde zaken zijn de ontslagprocedures namelijk geëindigd in een beschikking van de kantonrechter waarbij werd geoordeeld dat de executeur geen fouten heeft gemaakt.

In de onderhavige zaak is de ontslagprocedure echter beëindigd als gevolg van een regeling en is geen uitspraak gedaan over de juistheid van het handelen van de executeur.

Bovendien hebben partijen een regeling getroffen en verschillen zij van mening of met die regeling is afgeweken van de door gedaagde ingeroepen rechtspraak.

De vraag hoe in een schriftelijk contract de verhouding van partijen is geregeld en of dit contract een leemte laat die moet worden aangevuld, kan niet worden beantwoord op grond van alleen maar een zuiver taalkundige uitleg van de bepalingen van dat contract.

Voor de beantwoording van die vraag komt het namelijk aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.

Gedaagde heeft niet betwist dat eiser de overeenkomst redelijkerwijs zo mocht begrijpen dat de door die overeenkomst getroffen kosten niet ten laste van de nalatenschap zouden komen.

Zij heeft slechts betwist dat onder het begrip compensatie van kosten ook advocaatkosten zijn begrepen.

De rechtbank stelt voorop dat het begrip compensatie van kosten aansluit bij de in artikel 237 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering gebezigde terminologie.

De overeenkomst dient daarom zo te worden uitgelegd dat partijen hebben willen aansluiten bij het wettelijk systeem.

Uitgangspunt daarvan is dat bij een compensatie van kosten de andere partij niet wordt geconfronteerd met kosten die de andere partij heeft gemaakt.

Verder neemt het wettelijk systeem tot uitgangspunt dat een eventuele proceskostenvergoeding niet bedoeld is om de daadwerkelijk gemaakte kosten volledig te dekken.

Gelet hierop, dient de overeenkomst zo te worden uitgelegd dat partijen alle door hen gemaakte kosten zelf zouden dragen en dat deze niet op enigerlei wijze ten laste van de andere partij zouden komen.

De door gedaagde gemaakte advocaatkosten in de ontslagprocedure zijn daarom ten onrechte in de rekening en verantwoording opgenomen.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat executeur over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over de kosten van de executele, vereffeningskosten of over de schulden van de nalatenschap, belt u dan gerust onze advocaat executeur op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur, bezoek dan onze website over de executeur. Klik dan hier.