Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft op 4 oktober 2022uitspraak gedaan over de vraag of de executeur op grond van het testament de bevoegdheid had om de nalatenschap verder en in zijn geheel af te wikkelen.
Dit geschil gaat om de vraag of de executeur de nalatenschap mocht verdelen.
Erfrecht. Executele. Heeft de executeur afwikkelingsbevoegdheid? Uitleg van testament. Eindigt de informatieplicht van executeur met einde van de executele? Partiële verdeling.
De rechter oordeelt als volgt.
Volgens verzoeker is verweerder in het testament niet mede aangesteld als afwikkelingsbewindvoerder en mist de aangehaalde passage uit het testament waarbij de executeur ook de bevoegdheid heeft gekregen “de nalatenschap in staat van verdeling te brengen en te verdelen” betekenis omdat daar niet expliciet staat opgenomen dat de executeur ook tot afwikkelingsbewindvoerder is benoemd.
Volgens verzoeker was verweerder, in de terminologie die in de erfrechtelijke literatuur gebruikelijk is, een ‘twee-sterrenexecuteur’ en geen ‘driesterrenexecuteur’.
Het hof verwerpt dit standpunt.
In het testament is opgenomen dat de executeur bevoegd was de nalatenschap te verdelen.
Dat daarbij niet de termen bewind, afwikkelingsbewind of bewindvoerder zijn gebruikt, betekent niet dat alleen daarom aan de testamentaire bepaling geen betekenis toekomt.
De wens van de erflater omtrent de bevoegdheden is doorslaggevend.
Verweerder heeft in zijn ondertekende verklaring de benoeming tot executeur heeft aanvaard, over het al dan niet zijn van afwikkelingsbewindvoerder laat hij zich in die verklaring niet uit.
Dat verweerder feitelijk als afwikkelingsbewindvoerder heeft gefungeerd, is verder niet gebleken.
Voor de beoordeling van de vorderingen is het antwoord op de vraag of de executeur zelf als afwikkelingsbewindvoerder – de verdeling tot stand mocht brengen, overigens niet van belang.
Ook een executeur die die bevoegdheid mist (dus in de hiervoor bedoelde terminologie een ‘tweesterrenexecuteur’) moet de nalatenschap verdelingsrijp maken en mag wel voorbereidingen treffen voor de verdeling.
De door verzoeker bekritiseerde werkzaamheden van de notaris zien op de voorbereidingen van de verkoop van de vakantiewoning.
Dat de notaris de indruk wekte dat verweerder ook daadwerkelijk zonder verzoeker tot verkoop mocht overgaan, zoals verzoeker stelt, is gelet op het voorgaande niet van belang.
Het hof acht wel van belang dat de verdeling van de vakantiewoning door toedeling aan een van de erfgenamen of verdeling van de netto-opbrengst daarvan na verkoop een partiële verdeling was.
Op dat moment was de executele nog niet geëindigd en had verweerder als executeur nog steeds het beheer van de nalatenschap.
Dat betekent dat verweerder niet alleen als erfgenaam, maar ook als executeur daarbij betrokken was.
Hij moest daaraan ook als executeur meewerken (artikel 4:145 lid 1 BW).
Niet valt in te zien dat hij daarbij dan geen notaris mocht inschakelen.
Verzoeker is van mening dat de executeur had moeten bewerkstelligen dat hij niet alleen alle brieven van de notaris aan de executeur had moeten ontvangen, maar ook, voor zover hij die niet al heeft gekregen, alle correspondentie die de notaris heeft gevoerd met derden en instanties over de erfbelasting.
Het hof stelt vast dat de executele is geëindigd.
Het beheer van de executeur is geëindigd en de nalatenschap is verdeeld.
De grondslag van de vordering van verzoeker is artikel 4:148 BW.
De daarin opgenomen inlichtingenplicht van de executeur eindigt met het einde van het beheer en werkt niet door na de beëindiging van de executele.
Verzoeker kan aan dat artikel niet meer de aanspraak ontlenen dat verweerder meer stukken bij de notaris opvraagt.
Voor zover verzoeker die stukken wenst met het oog op het indienen van een klacht tegen de notaris is het hof van oordeel dat de inlichtingenplicht van de executeur daar niet op ziet.
De subsidiaire door verzoeker gestelde grondslag van artikel 3:166 lid 3 biedt evenmin basis voor toewijzing van de vordering tot verstrekking van de brieven, waarover verweerder zelf niet beschikt.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat executeur over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat executeur op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur, bezoek dan onze website over de executeur. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.