De Rechtbank Den Haag heeft onlangs uitspraak gedaan over een verzoek tot het ontslag van een executeur o grond van gewichtige redenen.
Het verzoek tot ontslag van de executeur is gebaseerd op gewichtige redenen zoals bedoeld in artikel 4:149 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
Van gewichtige redenen is sprake indien de executeur ernstig en serieus tekort schiet in de nakoming van de wettelijke verplichtingen.
De executeur moet de opeisbare schulden betalen en daarvoor, indien nodig voor de betaling van die schulden, goederen te gelde maken.
Verder heeft de executeur een informatieplicht ten opzichte van de erfgenamen, moet hij een boedelbeschrijving opstellen en moet hij rekening en verantwoording afleggen.
Uit de rechtspraak volgt dat eveneens als gewichtige redenen worden gezien een ernstig wantrouwen (dan wel een ernstig gebrek aan vertrouwen) van de erfgenamen ten opzichte van de executeur, dat niet zomaar kan worden weggenomen.
Het wantrouwen moet ernstig, gemeend en op feiten gebaseerd zijn.
Erfrecht. Verzoek tot het ontslag van de executeur wegens gewichtige redenen. Opmaken van een boedelbeschrijving. Aangifte erfbelasting. Te gelde maken van goederen van de nalatenschap.
De rechter oordeelt als volgt.
De kinderen voeren ter onderbouwing van de gewichtige redenen allereerst aan dat de executeur geen boedelbeschrijving heeft opgemaakt.
De kantonrechter is van oordeel dat de executeur wel aan die verplichting heeft voldaan.
Daartoe overweegt hij als volgt.
De taak van een executeur om een boedelbeschrijving op te maken volgt uit artikel 4:146 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
Daaruit blijkt echter niet dat de executeur tot taak heeft een boedelbeschrijving op te maken waarmee alle erfgenamen het eens zijn.
Vast staat dat het Notariskantoor namens de executeur aangifte erfbelasting heeft gedaan.
Het (laten) opstellen van deze aangifte erfbelasting waarin zowel de goederen als de schulden van de nalatenschap van erflater zijn vermeld, kan gelden als een voldoende adequate boedelbeschrijving, aldus een uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 6 oktober 2016 (GHARL:2016:8011).
Dat in deze aangifte niet alle goederen en/of schulden zijn vermeld is niet gebleken. In deze aangifte staat welke bankrekening(en) erflater had.
De sieraden die de kinderen hebben genoemd staan niet in deze aangifte, maar gelet op het feit dat verzoeker sub 2. tijdens de mondelinge behandeling heeft verklaard dat de echtgenote heeft gezegd dat deze sieraden er niet zijn, horen deze ook niet in de aangifte te staan.
De kinderen voeren ter onderbouwing van de gewichtige redenen verder aan dat de executeur de mede tot de nalatenschap behorende woningen voor een significant lagere prijs en zonder toestemming van de kinderen heeft willen verkopen en daarbij de belangen van de echtgenote voorop heeft gesteld.
In dit geval is er sprake van een ontbonden huwelijksgoederengemeenschap en een nalatenschap die beide moeten worden vereffend en verdeeld.
Daarom wordt eerst ingegaan op de taken en de bevoegdheden van de executeur in de nalatenschap alsmede de ontbonden huwelijksgoederengemeenschap.
Pas daarna zal de kantonrechter een oordeel geven over de handelswijze van de executeur met betrekking tot de voorgenomen verkoop van de mede tot de nalatenschap behorende woningen.
De nalatenschap omvat de helft van de ontbonden huwelijksgoederengemeenschap tussen erflater en de echtgenote.
De echtgenote is evenwel geen erfgenaam en erflater heeft in het testament bepaald dat de wettelijke verdeling als bedoeld in artikel 4:13 BW niet van toepassing is.
Daarom moet eerst worden overgegaan tot vereffening en verdeling van deze huwelijksgoederengemeenschap, voordat de executeur kan overgaan tot vereffening van de nalatenschap.
De executeur heeft echter ook een rol bij de vereffening van deze huwelijksgoederengemeenschap.
De executeur mag weliswaar niet overgaan tot de verdeling van die huwelijksgoederengemeenschap, maar hij heeft wel het beheer van het aandeel van erflater in die gemeenschap en vertegenwoordigt tijdens dat beheer de kinderen in en buiten rechte (artikel 4:145 lid 2 BW).
Artikel 4:147 leden 1, 2 en 3 BW luiden als volgt:
1) De executeur is bevoegd door hem beheerde goederen te gelde te maken, voor zover dit nodig is voor de tot zijn taak behorende voldoening van schulden der nalatenschap en de nakoming der hem opgelegde lasten.
2) Tenzij de erflater anders heeft beschikt, treedt de executeur omtrent de keuze van de te gelde te maken goederen en de wijze van tegeldemaking zoveel mogelijk in overleg met de erfgenamen en stelt hij, zo bij een erfgenaam bezwaar bestaat tegen een voorgenomen tegeldemaking, die erfgenaam in de gelegenheid de beslissing van de kantonrechter in te roepen.
3) De erflater kan bepalen dat de executeur voor de tegeldemaking van een goed de toestemming van de erfgenamen behoeft. Deze toestemming kan echter vervangen worden door een machtiging van de kantonrechter.
In afwijking van artikel 4:147 lid 2 en 3 BW heeft erflater in het testament bepaald dat de executeur in het kader van de tot zijn taak behorende voldoening van de schulden van de nalatenschap bevoegd is zonder overleg of toestemming van zijn erfgenamen goederen te gelde te maken.
Daarmee heeft erflater artikel 4:147 leden 2 en 3 BW uitgesloten, waardoor de executeur over de keuze van de te gelde maken goederen en de wijze van tegeldemaking niet in overleg hoeft te treden met zijn erfgenamen.
Uit de aangifte erfbelasting blijkt dat het saldo op de bankrekening van € 2.471,00 onvoldoende is om de schulden van het tot de nalatenschap van erflater behorende aandeel in de ontbonden huwelijksgoederengemeenschap te voldoen.
De schulden gaan dit saldo te boven en bestaan uit de op de echtelijke woning in ‘s-Gravenhage rustende hypotheek van € 72.000,00, de op de woning rustende hypotheek van € 27.383,00, de schuld aan de belastingdienst van € 185,00 en de uitvaartkosten van € 4.500,00.
Naar het oordeel van de kantonrechter moet de executeur één van de twee woningen te gelde maken om de schulden te kunnen voldoen.
Op grond van het testament hoeft de executeur daarover geen overleg met de kinderen te plegen.
Evenmin heeft hij de toestemming van de kinderen daarvoor nodig.
De executeur moet daarbij wel de zorg van een goed executeur betrachten.
De kinderen voeren aan dat de executeur de woningen voor een significant lagere prijs heeft willen verkopen c.q. overdragen aan de echtgenote.
De executeur betwist dat en stelt dat de voorgenomen verkoopprijzen waren gebaseerd op actuele taxatierapporten van de woningen.
Zonder nadere toelichting van de kinderen, die ontbreekt, valt niet in te zien dat de (voorgenomen) verkoopprijzen die de executeur hanteerde significant lager zijn dan de marktwaarde van de woningen.
Het enkele feit dat de woningen inmiddels meer waard zijn dan op het moment van de voorgenomen overdrachten medio september/oktober 2021 maakt niet dat de executeur de woningen voor te laag bedrag heeft willen verkopen.
Naar het oordeel van de kantonrechter kan niet worden geoordeeld dat er sprake is van gewichtige redenen die moeten leiden tot het ontslag van de executeur.
De executeur is niet ernstig en serieus tekort geschoten in de nakoming van de op hem rustende (wettelijke) verplichtingen.
Weliswaar heeft de executeur allebei de woningen willen verkopen, terwijl dat niet nodig was voor de voldoening van de schulden, maar dit enkele feit kan niet tot het oordeel leiden dat hij ernstig en serieus tekort is geschoten in de nakoming van de op hem rustende verplichtingen.
De kantonrechter zal het verzoek tot ontslag van de executeur dan ook afwijzen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat executeur over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat executeur op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur, bezoek dan onze website over de executeur. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.