De Rechtbank Noord-Holland heeft onlangs uitspraak gedaan over de vraag of een legaat al kon worden afgegeven in verband met de voldoening van de overige schulden van de nalatenschap.
Eiseres vordert gedaagde te veroordelen tot het afgeven van het legaat met betrekking tot het vruchtgebruik van de woning.
Eiseres legt aan haar vorderingen ten grondslag dat zij niet de bevoegdheid heeft als executeur om zonder medewerking van de erfgenamen het vruchtgebruik op de woning door middel van een akte te vestigen.
Erfrecht. Executele. Afgifte van een legaat. Schulden van de nalatenschap. Kan het legaat al worden afgegeven? Medewerking van de executeur vereist? Erfbelasting. Boedelbeschrijving.
De rechter oordeelt als volgt.
Beoordeeld moet worden of gedaagden hun medewerking moeten verlenen aan het afgeven van het legaat ten aanzien van het recht van gebruik en bewoning van de woning van erflater, door medewerking te verlenen aan de notariële vestiging van dit recht.
De voorzieningenrechter oordeelt dat de vordering niet toewijsbaar is en licht dit hierna toe.
De nalatenschap van erflater omvat alle bezittingen en schulden die hij had op het moment van overlijden.
Artikel 4:7 lid 1 BW bevat een opsomming van de schulden van de nalatenschap en lid 2 van dat artikel bepaalt in welke volgorde de schulden ten laste van de nalatenschap moeten worden voldaan.
Om inzichtelijk te krijgen welke schulden er zijn, moet de executeur een boedelbeschrijving opstellen (zie artikel 4:146 lid 2 BW).
Tussen partijen is niet in geschil dat aan eiseres een legaat is toegekend dat haar het recht van gebruik en bewoning van de woning geeft.
Dit legaat is een schuld van de nalatenschap in de zin van artikel 4:7 lid 1 sub h BW.
Op grond van artikel 4:7 lid 2 BW in combinatie met artikel 4:120 BW kan deze schuld pas worden voldaan als de andere schulden (sub a t/m g) van de nalatenschap daaruit volledig kunnen worden voldaan.
Partijen zijn het erover eens dat die schulden in ieder geval bestaan uit de hypothecaire geldlening, de uitvaartkosten, de boedelkosten en de erfbelasting.
Dit betekent dat deze schulden eerst betaald moeten worden voordat het legaat kan worden afgegeven. Artikel 4:120 lid 2 BW bepaalt verder dat voor zover de nalatenschap niet toereikend is om de schulden uit legaten te voldoen uit de erfdelen van de erfgenamen op wie zij rusten, de legaten worden verminderd.
Een legataris wiens legaat wordt ingekort of verminderd is echter op grond van artikel 4:122 BW wél bevoegd volledige voldoening van het legaat te verlangen wanneer hij het bedrag van de inkorting of vermindering oplegt.
Om vast te kunnen stellen of 1) het legaat – gelet op de overige schulden van de nalatenschap – kan worden afgegeven en 2) of, bij een tekort aan baten, opleg eventueel een mogelijkheid biedt, is het allereerst van belang dat een boedelbeschrijving wordt opgesteld.
Eiseres heeft weliswaar bij brief van 22 februari 2024 aan gedaagden bericht dat de nalatenschap ruimschoots positief is, maar dit overzicht van schulden is niet volledig en voldoet daarmee niet aan de eis van een voldoende adequate boedelbeschrijving.
Ter zitting hebben partijen immers verklaard dat ook nog erfbelasting verschuldigd is, maar dat de hoogte van dit bedrag nog niet vaststaat omdat de aangifte erfbelasting nog niet is opgesteld.
Uit de rechtspraak volgt dat het opstellen van de aangifte voor de erfbelasting waarin de goederen en schulden die tot de nalatenschap behoren zijn vermeld, kan gelden als een voldoende adequate boedelbeschrijving.
Eerst zal daarom de aangifte voor de erfbelasting, dan wel een volledige boedelbeschrijving, moeten worden opgesteld, voordat beoordeeld kan worden of het legaat betreffende het recht van gebruik en bewoning kan worden afgegeven.
De vordering is dus in ieder geval op dit moment niet toewijsbaar en zal daarom worden afgewezen
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat executeur over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat executeur op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur, bezoek dan onze website over de executeur. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.